Bugüne kadar hiç kirada oturdunuz mu bilmem ama çoğunluğunuzun belli bir süre de olsa kiracı olduğunu düşünerek bir haberi irdelemek istiyorum. Hemen belirteyim bu satırların yazarı -üç yıl da olsa- kiracılığın nasıl bir şey olduğunu yaşayarak öğrendim. Yine iki yılda evimi kiraya verdiğimden aynı zamanda “ev sahibi” olmanın ne demek olduğunu da iyi biliyorum.
Ev sahibinin bir evine karşılık, kiracıların bin evi olurmuş. Bu açıdan bakınca kiracı, işine, eşine, yaşamak istediği ortama yakın, kullanışlı ve özellikle de bütçesine uygun ev arar. Hatta “bütçesine uygun” kısmı şehrin öbür yakasında olsa da üşenmeden o tarafa yönelebilir.
Bunun için ev gezilir, görülür, eksiği, gediği hesaplanır ve sonunda aylık ödemesi sorulur çoğunlukla “bir yıllık peşin” cevabı alınır. Bu “bir yıllık” ev sahibinin vicdanına göre “beş yıllık peşin”e kadar çıkabilir. Ev onun, beğenmezsen tutma…
Üç yıllık kiracılığımda bazı tecrübeler de edindim. Bunlar genellikle nasıl bir ev tutmayla ilgili başucu kitapçığı olacak kadar var.
Öncelikle, hatta asla ve katta ev sahibinden “kira kontratı” gibi gıcık bir istekte bulunmayacaksın. Eğer lütfeder kendisi imzalamanı isterse de “kira miktarı” bölümüne bakmayacaksın. Zaten uygun olan neyse o doldurulmuştur(!)
Diyelim aylık 400 YTL’lik bir evde oturuyorsun. Hani yine diyelim vicdanı cüzdandan önce gelen bir ev sahibine denk geldin ve aylık olarak bu ödemeyi yapıyorsun. Ev de iyi, daha Allah’tan ne istiyorsun. İster kontrata 77 YTL yazar, ister 50 YTL sana ne kardeşim…
Sonra gelen giden misafirinin kontrol altında olabileceğini düşünerek bütün tanıdıklarına, dost, arkadaşlarına “sıklıkla ziyaret etmeyin, kafamın tasını attırmayın” türü izah edici mesajlar gönderebilirsiniz. Böylece ev sahibiyle aranızda asla sorun olmaz.
Yine yediğinize, içtiğinize, evinize poşetler dolusu getirdiğiniz eşyalara dikkat edin. Hani komşu hatırı kalır diye iyisi mi kiracıyken alışveriş yapmayın.
İşin şakası bir yana, bunlar bizzat yaşanmış olaylardır ve ne yazık ki sayısı az olsa da kiracısını köle sanan ev sahipleri vardır.
Gelelim gerçek tecrübelerime…
Öncelikle kiraladığınız evin üst katında, alt katında, sağında ve solunda ev sahibinin olmaması huzurunuz açısından çok iyidir. Sayısı az dediğim “her şeye karışan” bir ev sahibine rastlarsanız vay halinize…
Eğer kiralayacağınız konut apartmansa kesinlikle zemin kat ve en üst kat olmasın. Başkası kalorifer yakar, iliklerine kadar ısınır ödemeyi de siz yaparsınız. “Isınamadım ödemiyorum” deme şansınız olmayacağına göre riske girmeyin doğalgaz bitene kadar orta katlarda ev tutmaya özen gösterin.
Bu kiracıya öneriler.
Bir de ev sahibine öneriler var.
Yani adamcağız ev yapmış, yüz binlerce lirasını bağlamış başkası harap etsin diye mi?
Kiracınızı gözünüzün önünden eksik etmeyin. Paranızı zamanında alın. Elektrik ve su borcunu sağlama almak için paraya kıyın ve aboneyi kiracının üzerine geçirin. Ödemezse ne hali varsa görsün.
Siz eşeği sağlam kazığa bağlayın, kontratı mutlaka yaptırın ama yaptırdığınız kontratta kirayı yüksek gösterip, aldığınızı maliyeye ödemeyin. Yazın 50 YTL kira, alın 450 YTL ücret…
Oh ne ala!
***
Dün ajanslara geçen haberde bunu doğruluyordu zaten.
Ev sahiplerinin kira beyanına göre hangi ilde ne kadar kiraya oturabileceğimizi öğreniyorduk. Buna göre Adıyaman’da kira ortalaması sadece 77 YTL’cik miş…
Bir de pahallık var derler, zamlar almış başını gitmiş derler, kiralar ateş pahası derler, yahu milletin ağzı torba değil ki, derler ha derler..
Oysa Adıyaman’da 77 YTL ortalama ücretle bir ev tutabiliyorsunuz. Paranız yetişmiyorsa 30 ve 50 YTL’ye de var.
Paranız çoksa 100 YTL’ye kıyarsınız.
Şimdi kiracılar bu fiyatlar gülecek ama bence gülmesinler. Maliyeye verilen kira beyannamelerinin ortalaması böyle. Bu demektir ki Adıyaman’da kiralar 30 ila 100 YTL arasında değişiyor.
Beyana göre en fahiş fiyat İstanbul’daymış, 898 YTL’ye bir ev kiralayabiliyormuşsun. Ankara ise nispeten daha ucuz, orada da 528 YTL yeterli. Hemen ardından ise İzmir geliyor. İzmir’de beyan edilen ortalama kira bedeli 525 YTL.
Bu ilk üç idi, peki 81 il içinde son üç il sıralamasında hangi şehirler var derseniz, Şırnak, Muş ve Adıyaman var.
Şırnak’ta ortalama kira 103 YTL, Muş’ta 102 YTL ve geldik en ucuz kiranın olduğu yere yani Adıyaman’a.. Sıkı durun sadece 77 YTL.
Türkiye’nin kira bakımından en ucuz ili Adıyaman’mış…
Bu “mış”ı ayırmak gerek çünkü biz böyle bilmiyoruz.
77 YTL’lik ev varsa inadına kiralayacağım, ama apartman olsun, ama ev sahibi yanında olmasın, ama orta kat olsun, ama güneş görsün…
Evet bekliyorum; “Kiralık Ev! Hem de 77 Liraya!” diye bir reklâm gören haber versin.
Yok mu, devam edelim 400-500 YTL’ye. Üstünü söylemiyorum, içim elvermiyor.

naifkarabatak@gmail.com