Sayın enerji bakanımız bir konuşmasında “Türkiye adeta bir sobanın üzerinde oturuyor” demiş. Bence de çok güzel söylemiş. Son günlerde ve özellikle de kış aylarında hangi TV kanalını açarsak ısınma ve elektrik enerjisi sorunlarımızla ilgili bir haberle karşılaşıyoruz. Neyse ki bu sene kış mevsiminin henüz çok sert geçmemesi nedeniyle sorun fazla büyütülmedi. Bunu sorun yok diye anlamamak lazım.

İleriki satırlarda okuyacağınız gibi özellikle Ege bölgesi il ve ilçelerinin çoğu, eğer siyasiler tarafından yapılan planlamalara uyulmuş olsaydı şu anda jeotermal ile ısıtılıyor olacaktı. Hatta ilk santralı açtığımız 1984 yılından bu yana 20 MWe da kalan elektrik enerjisi üretimimiz ise 500 MWe civarında olacaktı. DPT raporuna göre 2000 yılında 6500 MWt olarak planlanan kullanım kapasitesi bugün 827 MWt dur!!

Peki bunda tek suçlu siyasi hükümetlermidir? Bence bu yanlış ve kendimizi aldatmamıza neden olacak bir savunma mekanizması olur. Vatandaş, sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, medya ve basın olarak zaman, zaman yaptığımız çıkışları çok daha güçlü bir kamuoyu iradesi olarak ortaya koymak ve talebimizde ısrarcı olmak zorundayız. Mademki 5 yıllık kalkınma planlarına konmuş, hedefler belirlenmiş, görevini yapmayanlara hesap sorma hakkımızı neden kullanmıyoruz? Türkiye’ye gelen doğalgazın doğu anadolu, Samsun, Trakya bölgesinden Ege bölgesine taşındığı bir gerçektir. Eğer stratejik olarak bu hatların ileride Avrupaya’da ihracat fırsatları nedeniyle yaygınlaştırılması çok gerekliyse yapılsın. Ancak çok daha ucuz maliyetlere sahip ve kullanımda doğalgaza göre avantajlı ısınarak elektrik elde edebildiğimiz öz kaynağımız olan bir enerjiyi bu kadar ihmal etmenin mazereti olabilir mi? Açık konuşmak gerekirse şuanki hükümet ve parlemonto, geçmiş dönemlerin hepsine göre çok daha iyi bir karneye sahiptir. Özellikle biraz geç de olsa özel sektöre jeotermal sahalarda yatırım ve işletme yapabilmenin önünü açacak, 10.05.2005 tarih ve 5346 sayılı kanunun kabul edilerek bu kapsamda ilk ihalenin geçtiğimiz yılın son günlerinde yapılması ve diğer ihaleleri açmaya hazırlanmaları çok önemli bir gelişmedir. Ayrıca jeotermal yatırımlar devlet yardımlarından (Teşvik) yararlanmaktadır. Özellikle başta İzmir Seferihisar, Narlıdere, Urla ve Güzelbahçe gibi ilçelerin, geniş boyutta da tüm İzmir’in jeotermal ile ısınacağı günlere kavuşmayı sabırsızlıkla bekliyoruz. İnanın bir yılda ısınmaya ödediğimiz elektrik giderimizle bile bu yatırım yapılabilir. Ben bu noktada ilçelerine doğalgaz yerine jeotermal isteyerek kararlı bir duruş sergileyen sayın BATUR, sayın KARAOSMANOĞLU ile sayın AVKIRAN’ı kutlamak istiyorum. Hatta potansiyel enerji kaynaklarının olduğu bu ilçelerimizde ki kuyuların gereksiz yere zaman kaybedilmeden İzmir Jeotermal A.Ş. tarafından ve/veya yapamıyorsa yeni özelleştirmelerle özel sektöre ihale edilerek biran önce işletmeye açılmasını sabırsızlıkla bekliyoruz.

Sadece konut ısınmasını konuşmuyoruz. Neredeyse sanayi, tarım ve hizmetler kesiminin hepsini olumlu yönde etkileyecek jeotermal enerji ile seracılık ve tarımsal üretimden turizme, sağlıktan ihracata, elektrikten CO2 ye kadar bir çok alanda tasarruf ve performans elde etmek mümkün.

Herkezin sadece dilinde olan, iş icraata geldiğinde kimseyi bulamadığımız bu konu hakkında ben biraz araştırma yaptım. Acaba kamu kurumları ve üniversitelerimizin yaptığı çalışma varmıydı? Yoksa uyumuşlar mı? Geldiğim sonuç ise göz yaşartıcıydı. Gerçekten başta DPT olmak üzere bir çok üniversite ve araştırma kuruluşu ile basınımızın değerli köşe yazarları defalarca konuyu gündeme getirmişler, raporlar hazırlamışlar ama neredeyse her 5 yıllık kalkınma planına koyup hedefler belirlenmiş olsa da siyasilerimizin kılı bile kıpırdamamış. İşte 7 nci 5 yıllık kalkınma planında (1996-2000) DPT’nin Mayıs 1996 tarihli Madencilik ihtisas Komisyonun, Enerji çalışma grubu alt komisyonuna hazırlattığı rapora göre jeotermal enerjinin mevcut durumu ve hedeflenenler: http://ekutup.dpt.gov.tr/madencil/oik497/
 

Türkiye’de 17.000 konut ısıtılmakta olup kurulu güç 140 Mwe dir.
1984 yılında Denizli-Kızıldere’de TEK tarafından kurulan enerji santralı 20,4 MWe kapasitelidir.
140 adet jeotermal saha vardır. Bunlardan Aydın-Germencik (200-232°C), Denizli-Kızıldere (200-212°C), Çanakkale-Tuzla (173°C), Aydın-Salavatlı (171°C) elektrik üretimi için uygundur.

Jeotermal ile ısıtılmada (KWh) olarak maliyet   :  12,4 – 59,4 TL.
Kömür ile ısıtmada (5000 cal.) olarak maliyet   :408,4 TL.
Fueloil ile ısıtmada maliyet                                :591 TL. olarak belirlenmiştir.

Türkiye’de konutların ısıtılmasına uygun olan bölge ve illere baktığımızda çoğu Ege bölgesinde olmak üzere 48 saha olduğu ve 2000 yılına kadar 120.000 konutun ısıtılması planlanmıştır denilmektedir.

AFYON, AKYAZI, AYDIN, BADEMLİ, BALÇOVA, BALIKESİR, BALYA, BİGADİÇ, BOLVADİN, BULDAN, BURSA, DENİZLİ, DİKİLİ, EMET, EDREMİT, ERCİŞ, ERZURUM, GEDİZ, GERMENCİK, GÜRE, HAVRA, HAVZA, HİSARALAN, ILGIN, ILICA, KARACASU, İZMİR, KIZILCAHAMAM, KOZAKLI, KUZULUK, NAZİLLİ,      SARAYKÖY, PAMUKÇU, YOZGAT, PASİNLER, REŞADİYE, SAKARYA, SALAVATLI, SALİHLİ, SANDIKLI, SEBEN, SEFERİHİSAR, SINDIRGI, SİVAS, SORGUN, SUSURLUK, TURGUTLU, YENİCE

Halen 140 MWe olan kapasitenin 635 MWe’a çıkartılması hedeflenmiştir. Hedefler şöyledir;

YIL	KAPASİTE (MWe)	Elektrik Üret. (GWh)	Isı Üretimi (MWt)	TEP(*1000)
1993	20	90	140	0,62x105
1995	30	135	585	2,4x105
1996	40	180	802	3,26x105
1997	60	270	1192	4,85x105
1998	90	400	1725	7,10x105
1999	100	450	2065	8,4x105
2000	125	562	2520	10,2x105

 

TABLO-14: 2010 Yılına Kadar Üretim Hedefleri Tahmini

YIL	KAPASİTE (MWe)	Elektrik Üret. (GWh)	Isı Üretimi (MWt)	TEP(*1000)
1995	30	135	585	2,4x105
2000	125	562	2520	10,2x105
2005	150	675	3570	14,4x105
2010	258	1165	6500	26x105

 

Jeotermal enerjiden elektrik elde etme konusunda EİE nün hazırladığı rapor aşağıdadır. Bu sahalar aynı zamanda potansiyel olarak konut ısıtması kaynakları olarak görülmektedir.

 
 

Jeotermal Elektrik Üretim Projeksiyonu (Teknik yaklaşım, Tahmini güç)

S.1. Türkiyenin mevcut jeotermal ısı potansiyeli nedir? Isıtma ve elektrik gücü karşılığı nedir?

C.1.

Toplam tahmini potansiyelin 31500 MWt (Şu anda 827 MWt) dir. Bunun karşılığı;

5.000.000 Konutun ısıtılması.

2.000 MWe elektrik enerjisi.

150.000 dönüm sera ısıtılması.

1.000.000 yatak kapasiteli kaplıca.

30 Milyar m�/yıl doğalgaza eşdeğerdir.

S.2. Türkiye Dünya ülkeleri arasında rezerv ve kullanım yönünden nerededir?

C.2.

Dünya’da 7 nci. Avrupa’da 1 ncidir. Bu potansiyeli ile elektrik enerjisinin % 5’ini, ısıtma ihtiyacının %30’unu karşılayabilir. Bu potansiyel tam olarak kullanıldığında milli gelire 20 Milyar USD katkı demektir. (Cari açığın büyük bölümünü karşılıyor.)

Şu anda Dünya ülkeleri arasında elektrik üretiminde 18 ülke arasında 13 ncü, elektrik dışı alanlarda kullanım açısından 36 ülke arasında 12 nci dir.

İtalyan hükümeti jeotermal ile ısınmaya 1 Cent (Euro)/kwh teşvik ödemesi yapmaktadır.